نوای گیلانغرب :باتوجه به محیط متلاطم وپررقابت امروزی بسیاری ازمحیط ها چندفرهنگی شده اند. هوش فرهنگی مهمترین ابزاری است که می تواند برای مواجهه مناسب با موقعیتهای چندفرهنگی بکارگرفته شود . این هوش باعث می شودتابادرک سریع وصحیح مولفه های گوناگون فرهنگی ، رفتارمناسب با هریک ازآنها ابراز گردد. ازطرفی دیگررشد فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی دراثر ورود رایانه واینترنت به عرصه اجتماع و تنوع بازیهای  رایانه ای تحولات چشمگیری درابعادمختلف زندگی انسان داشته است.

هوش فرهنگي توانايي فرد در سازگاري موفقيت‌آميز با محيط‌هاي فرهنگي جديد، كه معمولا با بافت فرهنگي خود فرد ناآشناست. این هوش توا نايي به روز كردن عكس‌العمل در برابر اهالي فرهنگ‌هاي بيگانه است و به فرد كمك مي‌كند كه به نحو مؤثري تفاوت‌هاي بين فرهنگي را كنترل ومديريت نموده و دربرخوردبا ساير فرهنگ‌ها رفتار درستي را در پيش گيرد.                                                                                                                                                      باتوجه به اهمیتی که هوش فرهنگی درزندگی افرادداردواینکه هوش فرهنگی‌ نوع بدیعی از هوش است که ارتباط زیادی با محیط کاری متنوّع فرهنگی دارد. «هوش فرهنگی» در واقع، تعریف «هوش» در عرصۀ فرهنگ است. هوش فرهنگی به افراد اجازه می‌دهد تا تشخیص دهند دیگران چگونه فکر می‌کنند و چگونه به الگوهای رفتاری پاسخ می‌دهند و به افراد قدرت مدیریت تنوّع فرهنگی می‌دهد.    با توجه به این که عصر ارتباطات فاصله‌ها را کاهش داده و برخورد فرهنگ‌ها را افزایش داده است، هوش فرهنگی که توانایی برخورد با فرهنگ‌های متفاوت و نحوه مدیریت رفتار با فرهنگ‌های بیگانه است، لذا بررسی هوش‌ فرهنگی حائز اهمیت است،

با توجه به جذابیت بازی های رایانه ای دربین دانش آموزان وعلاقه ای که نسبت به انجام آن دارند می توان ازاین وسیله برای تقویت هوش فرهنگی  ازجمله غلبه برفرهنگ نژادپرستی،کاهش قوم گرایی ، تحمل تفاوت ها ، سازگاری فرهنگی وشغلی وسازگاری بافرهنگ جدید وتوریسم استفاده نمود.

  از دنیای بچه های دیروز تا عصر متنوع وپویای امروز، زمانی گذشته است و   بازی ها نیز، همانند جنبه های دیگر زندگی، دچار تغییرات و تحولات خاصی شده اند. بازی های دیروز، خاک بازی و تیله بازی دیگر قدیمی شده اند. امروزه بچه های خانواده های مرفه با کامپیوتر، آتاری و تی وی گیم بازی می کنند.(احمدوند،۱۳۸۱).

دانش آموزان امروز از نسلی دیگرند، نسلی که با رایانه ها، بازی های رایانه ای، دوربین های ویدئویی، تلفن همراه و دیگر ابزار و وسایل دیجیتالی احاطه شده است. در میان صنایع مرتبط با وسایل سرگرم کننده، صنعت بازی­های رایانه ای پرشتاب ترین روند رشد را داشته است. کودکان و نوجوانان زمان بسیاری را صرف این بازی ها می­کنند و از آنها تأثیر می پذیرند. امروزه با تغيير سبك زندگي و گسترش آپارتمان نشيني، كودكان تا حدودي از انجام بازي هاي پرتحرك محروم شده اند. تولید روز افزون بازي هاي رایانه اي و افزایش پیچیدگی آنها، سبب افزایش محبوبیت این بازي ها شده است.

بازي هاي ویدیویی و رایانه اي، محصولاتی فرهنگی و در زمره رسانه هاي همگانی هستند. لذا، اهمیت اجتماعی و تربیتی فراوانی می یابند و براي بسیاري از کودکان و نوجوانان نخستین گام ورود به جهان فناوري اطلاعات و ارتباطات و کسب مهارت در استفاده از رایانه به شمار می روند. (دوران ،۱۳۸۰)

با توجه به جذابیت بازی های رایانه ای دربین دانش آموزان وعلاقه ای که نسبت به انجام آن دارند می توان ازاین وسیله برای تقویت هوش فرهنگی استفاده نمود ازجمله آشنایی با روحیه ایثاروازخودگذشتگی ویا شهادت طلبی و…درنتیجه می توان گفت ازطریق توجه به محتوا،پیام واهدف بازی های رایانه ای ملی درجهت حفاظت از ارزشها ،آداب ورسوم وسنن کشورمان دراذهان دانش آموزان گام های مثبت وموثری برداشت وتولیدکنندگان بازی های رایانه ای ملی بایست نسبت به این امرمهم توجه ویژه داشته باشند واین امر اهمیت وضرورت انجام پژوهش را نمایان می سازد.

ازجانب دیگر چون کشومان دارای تعدد قبایل وفرهنگ ها وآداب ورسوم قومی ومحلی گوناگون می باشد واز دیگرسوی حضور گیم‌نت‌ها و تعدد مراکز فروش بازی‌های رایانه‌ای در این وضعیت کنونی از نشانه‌های مصرف گسترده این بازی‌ها توسط افراد و خانواده‌ها می‌باشدبه همین علت جهت ارتقاء هوش فرهنگی ازطریق مدارس که دانش آموزان درآن حضوردارند به وسیله  بازی های رایانه ای ملی  که میزان رسیدن به این هدف را مشخص می نماید اقدام شده است .حال سئوال اساسی اینجاست که آیا بازی‌های رایانه ملی بر  ارتقاء هوش فرهنگی دانش‌آموزان تأثیر گذار است؟

 نتایج تحقیقات نشان می دهد که بازی های رایانه ای ورزشی ملی وتاریخی ملی برارتقاء هوش فرهنگی موثراست وبازی های رایانه ای حادثه ای ملی  وماجراجویی ملی تاثیرچندانی برهوش فرهنگی ندارند.وازمیان متغیرهای زمینه ای سن وجنسیت و پایه تحصیلی برهوش فرهنگی تاثیرنداشته ووسیله بازی های رایانه ای ، محل سکونت ، میزان استفاده ازبازی رایانه ای وپایگاه   اقتصادی  واجتماعی برهوش فرهنگی تاثیر داشته است.

 به متولیان و سازندگان بازی‌های رایانه‌ای ورزشی ملی توصیه می‌شود که چون این بازی‌ها درشکل‌گیری الگوی ورزشی دانش‌آموزان تاثیر دارد، تعداد و تنوع این بازی در تمام رشته‌های ورزشی افزایش داده شود. با توجه به این که بازی‌های رایانه‌ای تاریخی ملی بیان کننده تاریخ کشور هستند و دانش‌آموزان درقالب این بازی‌ها با شخصیت‌ها و اسطوره‌های ملی آشنا می‌شوند به متولیان امر توصیه می‌شود که ضمن  معرفی تاریخ ایران، ارزشهای دفاع ازوطن،ایثاروازخودگذشتگی راترویج نمایند.

 فریبرز  علی محمدی :کارشناس ارشد علوم تربیتی (تکنولوژی آموزشی

 * منبع: برگرفته ازپایان نامه کارشناسی ارشد (نویسنده)*

• تاریخ انتشار : ۱۳۹۵/۰۳/۲۳