خرده فرهنگی به نام جوانی
نوای گیلانغرب :يكى از مباحث اساسى مورد مطالعه جامعه شناسان، مبحث فرهنگ و خرده فرهنگ هاست. خرده فرهنگ هاى متفاوت بر اساس موضوعات متفاوتى شکل میگرد. يكى از موضوعاتى كه بر اساس آن خرده فرهنگ هاى متفاوتى شكل مى گيرند موضوع سن يا مراحل زندگى است كه در اين ميان، سن جوانى بيش از هر چيز ديگر خود نمايىمى كند. بيش ترين خرده فرهنگ هاى موجود در جامعه در اين گروه قرار دارند. به عبارت ديگر، ما در سن جوانى با طيفى از بهترين و بدترين خرده فرهنگ ها مواجه هستيم.
«فرهنگ» را مى توان مجموع رفتارهاى اكتسابى و ويژگى هاى اعتقادى اعضاى يك جامعه معيّن تعريف كرد.به عبارت ديگر، فرهنگ مجموعه ارزش ها، هنجارها، باورها و عقايد مشتركى است كه مبناى رفتار افراد واقع مى شود و شيوه انديشيدن و فعاليت انسان را جهت مى دهد. هر فرهنگی خود به خرده فرهنگهای دیگر تقسیم میشود.اما خرده فرهنگ چیست؟
بعضى از جامعه شناسان خرده فرهنگ ها را چنين تعريف مى كنند: خرده فرهنگ «شيوه زندگى گروه هاى خاص در درون يك فرهنگ وسيع تر است. «خرده فرهنگ» درون يك فرهنگ قرار دارد و مجموعه متمايزى از ارزش هايى است كه اعضاى خرده فرهنگ را از ساير اعضاى جامعه جدا مى كند; مثل خرده فرهنگ جوانى.
خرده فرهنگ ها ريشه در ناخودآگاه اعضاى جامعه دارد و به زودى درونى مى شوند و تنها هنگامى كاملا به آن ها آگاهى مى يابند كه با شيوه هاى تفكر و رفتار جامعه اى متفاوت روبه رو شوند. خرده فرهنگ ها از طرز پوشيدن، نحوه صحبت كردن، قواعد معاشرت و رعايت ادب و احترام تشخيص داده مى شوند.
خرده فرهنگی به نام جوانی… درباره محدوده دوره سنی جوانان هم در بین روان شناسان و هم در بین دستگاه های مسؤول در کشورهای مختلف، دیدگاه های متفاوتی وجود دارد. اینکه سن جوانی از چه سالی آغاز میشودبه عنوان یه بحث بین جامع شناسان است وبرخی از روان شناسان سن ۱۷ یا ۱۸ تا ۳۰ را سن جوانی می دانند.
شورای عالی جوانان در کشور ما سن ۱۵ تا ۲۹ را رسما سن جوانی تعیین کرده است
جوانی رایک خرده فرهنگ میداند ا خرده فرهنگی که تنوع طلب ودارای روحیه ی تغییرپذیری شتابنده است.زیرا کالبد این خرده فرهنگ با هجوم هرتغییری به راحتی میشکند وپذیرای تغییرات است.
مسلما فرهنگ جوانی در جامعه ای که اسلامی است تعابیر ومعانی متفاوتی تری نسبت به جوامع غرب دارد.جوان به پویایی وتحرک نیاز دارد وعوامل مختلفی وجود دارد که خرده فرهنگ جوانی را ترغیب میکند.
*گروه همسالان
از آن رو كه گروه همسالان تقريباً همسن يكديگرند واحساس برابری میکند با توجه به ویژگی های جوانی دارای ارزشهای مشترکی هستند وبه نوعی یک حس رقابت نیز درمیان این گروه به وجود می آید که خواه یا ناخواه ممکن است عنصر خودبرتری نیز درمیان این گروه نمود پیدا نماید.دراین میان فرهنگ به گونه ای دروجود این گروه میدمد که جوان را به پذیرش هر کالای فرهنگی جدیدی ترغیب میکند.تافکرنکند نسبت به دستیابی آن عقب مانده است .
* تهديدهای خارجى (جنگها )
تهديد خارجى تأثير مستقيمى بر رفتار جوانان كشور بر جاى مى گذارد. جنگ موجب وحدت و همبستگى جوانان میگردد و به دنبال آن، جوانان شركت كننده در جنگ، فرهنگى را متناسب با ارزش هاى ملى آن جامعه به وجود مى آورند.همانطورکه در ۸سال دفاع مقدس از هر قشر فرهنگی در جامعه ی آن زمان جونان فعال وعاشق باهرتیپ وشخصیتی به جبهه ها عزام شدند.دراین میان بسیاری از جوانان به دلیل ارتباطات معنوی که بین جوانان به وجود آمد یک فرهنگ مشترک به نام فرهنگ ایثار وگذشت بنا نهادند.ودرواقع این تهدید خارجی مسبب به وجود آمدند یک همبستگی مثبت معنوی بین جوانان شد .
*تجارت و بازار
تجارت و كسب سود يكى از عوامل مؤثر بر فرهنگ هاى جوانى (بخصوص الگوهاى غربى) است.
جوانان به دلیل داشتن حس تنوع طلبی به دنبال تنوعات بازارهستند.کالاهای مصرفی که برای این جوانان فراهم میشود بسیار بر نحوه زندگی آنها وفرهنگ پذیریشان تاثییر میگذارد.دراین میان درکشورهایی که اسلامی هستند الگوهای غربی به خوبی با شگردهای خاص خود توانسته است نیاز های مورد هدف را شناسایی کند وبرروی باورهای جوان تاثییرمستقیم بگذارد.درکشور با توجه به نیاز جونان کالاهای مورد نیاز آنها فراهم میشود مثل نیاز خوراک ،پوشاک وابزارهای رفاهی وتفریحی که با توجه به مسایل اعتقادی ومذهبی برنامه ریزی شده است .اما دراین میان عنصری به نام تهاجم فرهنگی که خود تعابیر ومعانی گسترده ای دارد باعث تغییردرپذیرش باورها ازسوی جوانان شده است .تهاجم فرهنگی باعث شده است که کشورهای غربی روح وروان وجسم جوانان کشور را مورد هدف قرار دهد وبه آنها فرهنگی بیگانه که دست مایه دشمنان است را آرام آرام به باورهای آنها تزریق میکند وکسب سود می نماید.کالاهایی چون پوشاک هایی که درشان جوان مسلمان نیست وحتی خود کشورهایی که صادرکننده آن هستند آن را برای مردم خود صادر نمی کند اما متاسفانه برای جوانان ما بصورت حرفه ای وبروز صادر میکند.باب کردن اتومبیلهای بسیار گرانی که مختص شده به قشر مرفه جامعه که خود بسیاری از مسایل بحث برانگیز دیگر را به وجود آورده است .به گونه ای که تصادف کردن این ماشینها توسط جوانان کشور بحث را حتی به کشورهای دیگر میکشاند واین ضعف فرهنگی را به عرصه نمایش میگذارد که این مشکل به نوعی بحثهایی مخصوص خودرا دربر میگیرد.
*رسانه هاى جمعى
رسانه هاى جمعى هم مى توانندباعث به وجود آمدند هنجارهاى اجتماعى درجامعه بشوند وحتی آنها را را تقويت كنند و یا آنها را آشفته سازند. براى مثال، هنگامى كه جامعه شناسان اثر تلويزيون را بر كشورهاى صنعتى مورد بررسى قرار دادند، متوجه شدند كه اين رسانه جمعى براى كودكان و نوجوانان ۳ تا ۱۶ سال چنان جاذبه اى دارد كه ميانگين وقتى را كه صرف تماشاى تلويزيون مى كنند، بيش از وقتى است كه در كلاس درس مى گذرانند.
وبرای جوانان نیز به گونه ای رفتار کرده است که ازاین راه توانسته به روح جوانان رسوخ پیدا کند .موسیقی ها وفیلمهایی که دست مایه این رسانه ها هستند به طورغیرمستقیم توانسته اند برارزش های فرهنگ جوانان تاثیر بگذارد.
رسانه های جمعی که بازهم از راه پرپیچ وخم وپرازابهام تهاجم فرهنگی امروزه توانسته است نظرجوانان کشوررا به خود جلب کند.برنامه های ماهواره ای که تولید کشورهای غربی است با شناسایی نیاز تازه جوانان امروزی توانسته است فرهنگ را مورد هجوم قرار بدهد وبخشی از آن را تصرف نماید. دراین میان رسانه های جمعی داخل کشور باید به بااین تهاجم مقابله کند ونیازهای جوانان را به سمت وسوی اعتقادات مذهبی واسلامی سوق دهد ودست کشورهای غربی را کوتاه کند.
*شكاف نسل ها
«نسل» به مفهوم گروهى است كه داراى رشد و حيات و تجارب مشترك جامعه پذيرى مى باشد.نسل ها از طريق حوادث سياسى يا فرهنگى جامعه بازشناسى مى شوند.
فرهنگ هاى جوانى وقتى رشد بيش ترى مى يابند كه فاصله هاى اعتقادى، اخلاقى و روحى بين جوانان و نسل هاى قبلى بيش تر گردد.شاید پویایی که جوان امروزداردبا پویایی جوان نسل قبل که همین شرایط وسن را داشته وپشت سرگذاشته است متفاوت باشد.واینکه حتی جوان امروز با میانسالان خیلی فاصله نداشته باشد .اما در سالهای گذشته بین جوانان ومیانسالان فاصله بسیار بود ویک احترام ویژه ای بود اما امروزه این محبت کم رنگ شده ودلیل آنهم نبود فاصله بین این دونسل است.
*دانشگاه
جوان با ادامه تحصيل در دانشگاه، انواع اطلاعات، شناخت ها، ارزش ها و هنجارهايى را ياد مى گيرد كه در دوره مدرسه نياموخته است.علاوه بر اين كه دانشگاه محيط خوبى براى كنش متقابل همسالان مى باشد. از اين رو، ديده شده كه دانشجويان از برخى ارزش ها و هنجارهاى خاص پى روى مى كنند كه در جوانان ساير اقشار كم تر مشاهده مى شوند. دانشگاه برای جوانانی که ازشهرهای مختلف کشور که هرکدام دارای فرهنگها وآداب ورسوم های متفاوت است به مکانی برای تحول فرهنگها تبدیل شده است. دراین میان جوانان شهرستانی بیشترین نقش را درفرهنگ پذیری دارند.چون ذات نهان این جوانان نسبت به جوانان دیگر آشکارمیشود وممکن است باورهای فرهنگی آنها به ارزشهای آنی محیط جدید تغییرشکل بدهد.دراین میان خرده فرهنگ هایی که دردانشگاه ایجاد میشود ماندگاری بیشتری درجوانان داشته باشد.
درنتیجه عواملی که باعث به وجود آوردند خرده فرهنگ جوانی میشود میتوانند روحیه ی تنوع طلبی را در جوانان را افزایش دهدوباعث به وجود آمدند خرده فرهنگهای مختلف جوانی بشود.خرده فرهنگ جوان مذهبی،خرده فرهنگ جوانی متوسط وتقریبا مذهبی،خرده فرهنگ جوانی که به دنبال دنیایی از آزادی است ،خرده فرهنگ جوانی که سردرگم در انتخاب وپذیرش است.درجامعه ای که مورد تهاجم فکری از سوی بیگانان است تنوع درخرده فرهنگ ها بسیار به چشم می آیند.
میتوان گفت خرده فرهنگ جوانی از جمله خرده فرهنگ هایی است که خود به گونه هایی دیگر تبدیل میشود وحرکت تغییردرآن با توجه به نیازها ی او حرکتی شتابنده وغیر نرمال است به گونه ایی که جوان در این میان گاهی گم میشود وخودرا ابزاری برای تغییرات فرهنگی میدانند.
نویسنده : آزاده رفیعی
خانم رفیعی، ازمقاله تان برمی آید که شمادرجامعه شناسی مشغول به تحصیل بوده ویا احتمالا درهمین زمینه به پایان رسانده اید. محض خاطرتان بایدیادآورنمودکه درکنارفرهنگ مسلط نه تنها خرده فرهنگهای معمولی subculture ویا غیرمعترض بلکه نوع دیگری هم وجود داربنام خرده فرهنگهایی که بافرهنگ مسلط به هردلیلی سرعنادپیدا میکنندوبه مبارزه باآن برمی خیزند. جوهره چنین خرده فرهنگهایی counterculture برخلاف خرده فرهنگ معمولی ونامعترض که نیازهای سنی ویا غیره بوجوردآورنده آن هستند، مخالفت با ارزشهای فرهنگ حاکم است. که بنظرمن شما این دوموضوع راقاطی کرده ودرگفتارتان این خرده فرهنگ را که سرناسازگاری سازمیکند مورد بحث ویابهتربگویم به زیرمهمیزکشیده اید.
گذشته ازآن بایدتوجه کرد که کشورهای دیگرشب وروزمشغول فرهنگ سازی برای ما نیستند تاجوانان مارا ازفرهنگ اصیل خود بدوردارند بلکه آنچیزهایی که ما درنمونه خرده فرهنگهای معمولی ازآنها میگیریم سالهاست که درجامعه خودشان نرم شده وبعدها ازطرق مختلف بما میرسد.
والبته بحث خرده فرهنگهایی که اعتراضی هستند مسئله دیگری است که بایددرجای خود موردبحث قرارداد.
ببخشید گيلانغرب ی عزیز میشه بپرسم شما خانم هستید یا آقا ؟ رشته دانشگاهی شما چیه؟ ممنون میشم جواب بدین
برا خاصه کم کوردعزیر، درمورردسئوال جناب تان که آیا من خانم هستم یاآقابایدبگویم که تا امروزآقا بوده ام (فردا چه خواهم شد؟ خودم هم نمیدانم). اما درموردپرسش دوم شما عرض کنم که رشته دانشگاهی من هم چیزی غیرازجامعه شناسی بود که آنهم بخاطراینکه آدم ناچسبی بودم به سرانجام نرساندم. البته بعدها توانستم تحصیل راعلیرغم میل باطنی ام در رشته دیگری بپایان برسانم.
امیدوارم که بیشترازاین دست بردلم نزنی.
با سلام
همشهری عزیز ممنون از حسن توجه شما
بنده فارغ التحصیل رشته مدیریت فرهنگی هستم
هدف از نوشتن این مقاله صرفا معرفی خرده فرهنگ جوانی وعوامل موثر بر فرهنگ جوانی بوده نه اینکه خرده فرهنگ جوانی را یک ضد فرهنگ بنامم وآسیب شناسی خرده فرهنگ جوانی رامورد بحث قرار بدم همانطور که واضحه تفاوت میان خرده فرهنگ وضد فرهنگ وجود داره که عینا گاهی قابل درک نیست وهمین دلایل نیز باعث میشه که به اشتباه یه خرده فرهنگ رو ضد فرهنگ بنامیم ازجمله فرهنگها یی که بیشتر درمعرض اشتباه قرار میگیره ودراون با بهترین وبدترین خرده فرهنگها مواجه میشیم جوانی است . ودراین میان حتی فرهنگهایی آشکار میشه که برای نشان دادن این تفاوت نیاز به مطالعات وتحقیقات بسیار ه واین امر مختصص جامعه شناسان ومردم شناسان هست.
درمورد اینکه کشورهای غربی ازجمله عواملی اندکه بر فرهنگ جوانی تاثیر میگذارن امری واضحه همانطور که درمقاله هم عنوان شده این موضوع دربحث آسیبهاکه تهاجم فرهنگی عنوان میشه وجای بحث داره، دراینکه خرده فرهنگ جوانی با فرهنگ افراد دیگر جامعه تفاوت داره شکی نیست درواقع هنجارها و الگوهاى رفتارى جوانان و همچنين بزرگ سالان طبق ويژگى ها و موقعيت هاى اجتماعى متناسب با تاريخ نسلشان شكل مى گيره بنابراين طبيعیه كه فرهنگ جوانان از فرهنگ بزرگ سالان جامعه تا حدى متفاوت باشه علت ديگه براى تفاوت فرهنگ جوانان با فرهنگ بزرگ سالان اينه كه جوانان در هر دوره اى دوست دارند دست به بازسازى ارزش ها بزنن وتغییرات جدیدو بپذیرن از يك سوبه حفظ ارزش ها و از سوى ديگه بازسازى عميقبین آن ها بپردازن
و درواقع خرده فرهنگ جوانی به عنوان يكى از مهم ترين خرده فرهنگ هاییه که با مطرح شدن هنجارها و ارزش هاى مشترك در سنين خاص پيش میاد و از آن رو كه الگوى هاى رفتارى بعضى از خرده فرهنگ هاى جوانى در ايران از الگوهاى غربى نشأت گرفته اند، لازمه تا سرچشمه هاى فرهنگ جوانان غربى مورد بحث قرار گرفته بشه اما چون موضوع مقاله من این نبوده
و چون این موضوع جای بحث بسیار داره دراین مورد بحثی انجام ندادم وتنها من به صورت خلاصه عواملی که روی خرده فرهنگ جوانی اثر میگذارن رو عنوان نموده ام.وبا توجه به بُعد فرهنگ پذیری این قشر ازجامعه مقاله رو نوشته ام.
درپایان بازهم از توجه ودقت شما سپاسگزارم.
آقای احمدپور واقعا متاسفم نظرم رو حذف کردین ولا بخدا متاسفم
دوست عزیز ما نظر کسی رو حذف نمی کنیم اگه درآن نظر اهانت یا توهینی باشه نمایش نمی دهیم منتظر نظرات ارزشمندشما هستم
با سلام و تشکر از خانم رفیعی ؛
از توجه شما به این بحث سپاسگزارم .